خاطر آن‌كه مشتمل بر نفع بيشتر و يا دور كردن زيان بيشتر مىباشد ، و يا به خاطر آن‌كه براساس جريان عادى طبيعت صورت گرفته است ، و يا به خاطر آن كه در مقام دفاع [ از خود ] بوده است . و لا بد في المشتمل على النفع من اللطف . و رنجى كه مشتمل بر نفع است [ براى آن‌كه حسن باشد ] بايد مصداق لطف باشد . و يجوز في المستحق كونه عقابا . رنجى كه بر شخص مستحق آن وارد مىآيد مىتواند كيفر او باشد . و لا يكفي اللطف في ألم المكلف في الحسن . صرف اين‌كه رنج وارد آمده بر مكلف مصداق لطف باشد [ و مكلف را به طاعت نزديك و از گناه دور سازد ] براى نيكو بودن آن كفايت نمىكند . و لا يحسن مع اشتمال اللذة على لطفيّته . اگر لذت همان لطفى را كه در رنج است ، دربر داشته باشد ، ديگر وارد ساختن رنج [ به خاطر حصول آن لطف ] نيكو نخواهد بود . و لا يشترط في الحسن اختيار المتألّم بالفعل . نيكو بودن [ وارد ساختن ] رنج مشروط به آن نيست كه شخص متحمل رنج آن را بالفعل اختيار كرده باشد . 14 [ عوض‌ها ] و العوض نفع مستحق خال عن تعظيم و إجلال . عوض نفعى است كه شخص استحقاق آن را دارد اما [ اعطاى آن ] همراه با بزرگداشت و گرامىداشت نيست .